Trong kỷ nguyên “thực phẩm hạnh phúc”

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan: Trong kỷ nguyên “thực phẩm hạnh phúc”, doanh nghiệp – đặc biệt là các dự án khởi nghiệp nông nghiệp xanh – không chỉ bán sản phẩm, mà gánh trách nhiệm với đất đai, người làm ra thực phẩm và sức khỏe cộng đồng.

Một hành trình khởi nghiệp bắt đầu từ việc nhìn lại bữa cơm, để đi xa hơn trên con đường phát triển bền vững.

Buổi trưa, trong một căn bếp nhỏ, nồi cơm vừa sôi. Hạt gạo nở bung, trắng lên, thơm mùi rơm rạ. Trên mâm cơm có bát canh, dĩa rau, miếng thịt kho, con cá kho tộ còn nghi ngút khói. Ngày trước, chỉ cần vậy là đủ. No bụng là được. Qua ngày là xong.

Nhưng rồi xã hội đổi khác. Bữa cơm đủ đầy hơn, lựa chọn nhiều hơn, nhưng lòng người lại nhiều câu hỏi hơn: ăn vậy có an tâm không, hạt gạo này đi qua mảnh đất nào, con vật kia lớn lên ra sao, bữa ăn hôm nay sẽ để lại điều gì cho ngày mai?

Từ bát cơm ấy, một câu hỏi lặng lẽ đặt lên vai doanh nghiệp chế biến thực phẩm: Mình đang bán một món ăn, hay đang cùng xã hội nuôi dưỡng một sự sống?

Có một thời, doanh nghiệp quen đứng ngoài mâm cơm. Mua nguyên liệu về chế biến, đóng gói và bán ra. Trách nhiệm kết thúc ở cổng nhà máy. Nhưng thực phẩm không giống những hàng hóa khác. Nó đi thẳng vào cơ thể con người. Ở lại rất lâu. Ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm trạng, thậm chí cả số phận của một thế hệ.

Doanh nghiệp dần nhận ra rằng bữa ăn không dừng lại ở khâu tiêu dùng, mà bắt đầu từ đất, nước và sự sống. Thực phẩm không chỉ được làm ra bằng máy móc, mà được sinh ra từ mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên.

Ăn để qua ngày đến ăn để thọ

Trong cách nghĩ cũ, doanh nghiệp hỏi: bán được bao nhiêu, giá thành thế nào, lợi nhuận ra sao? Trong kỷ nguyên thực phẩm hạnh phúc, câu hỏi được mở rộng: người ăn có khỏe hơn không, đất đai có được nghỉ ngơi không, người làm ra thực phẩm có sống được bằng nghề của họ không?

Doanh nghiệp hiểu rằng không có đất khỏe thì không có lương thực bền. Không có nông dân yên tâm thì không có chuỗi giá trị. Không có niềm tin thì không có thương hiệu lâu dài. Lợi nhuận có thể đo bằng tiền, nhưng giá trị chỉ đo được bằng thời gian.

Bên cạnh bát cơm là miếng thịt, con cá. Từ đó, tư duy doanh nghiệp phải đi xa thêm một bước, bước vào chăn nuôi, thuỷ sản. Có thời, gia súc gia cầm, con tôm con cá chỉ được nhìn như “đầu vào sản xuất”. Nuôi càng nhanh càng tốt. Lớn càng sớm càng lời. Nhưng chăn nuôi, thuỷ sản là làm việc với sự sống, có nhịp thở, có chu kỳ, có giới hạn chịu đựng.

Doanh nghiệp dần hiểu không thể nuôi ép mà mong ăn lành. Không thể chạy theo tăng trọng mà đòi sức khỏe dài lâu. Không thể làm đau môi trường mà kỳ vọng tương lai yên ổn. Cách con người nuôi trồng sẽ phản chiếu cách xã hội đối xử với chính mình. Từ đó, trồng trọt, chăn nuôi hay thuỷ sản không chỉ là kỹ thuật, mà trở thành đạo đức sản xuất.

Nuôi trồng chậm hơn – để đi xa hơn. Trong kỷ nguyên mới, doanh nghiệp bắt đầu chấp nhận một điều tưởng như nghịch lý: nuôi chậm hơn có thể bền hơn. Con vật khỏe thì ít thuốc. Ít thuốc thì bữa ăn nhẹ hơn. Bữa ăn nhẹ hơn thì cơ thể con người bền bỉ hơn. Và niềm tin, thứ không thể mua, sẽ lớn lên. Không phải cái gì lớn nhanh cũng là trưởng thành. Có những giá trị cần lớn lên đúng nhịp.

Trồng trọt, chăn nuôi, thuỷ sản lúc này gắn với trồng trọt, đất – nước – không khí, kinh tế tuần hoàn, sinh kế nông thôn. Vật nuôi trở thành mắt xích nối ruộng đồng với bữa ăn, nối nông dân với doanh nghiệp, nối hôm nay với mai sau.

Đạo đức nông nghiệp

Người tiêu dùng hôm nay không chỉ hỏi “ngon không?”, mà còn hỏi “từ đâu ra?”, “ai làm?”, “làm thế nào?”. Doanh nghiệp không thể né tránh, mà học cách kể lại hành trình của hạt gạo, miếng thịt, con cá. Mỗi sản phẩm không chỉ có nhãn mác, mà có ký ức của đất, công sức của người, và cam kết với tương lai. Khi doanh nghiệp dám minh bạch, niềm tin sẽ tự tìm đến.

Doanh nghiệp hạnh phúc là doanh nghiệp biết ngồi chung mâm. Không thể có doanh nghiệp khỏe mạnh nếu người tiêu dùng đầy bệnh nền, nếu đất đai bạc màu, nếu nông dân rời ruộng.

Doanh nghiệp bền vững là doanh nghiệp biết cúi xuống mảnh đất mình đang lấy nguyên liệu, nhìn thẳng vào cách mình nuôi trồng, và dám đi chậm để đi xa. Không ai có thể ăn ngon một mình trong một xã hội bất an.

Chuyện bắt gặp ở xứ người

Có dịp vào một siêu thị nhỏ ở nước ngoài, nhìn những sản phẩm trên kệ hàng thấy có những điều mới lạ. Họ trưng bày những quả cam bề ngoài vàng mọng giống như nhau. Nhưng khi nhìn kỹ thấy những tấm bảng lưu ý về độ ngọt khác nhau: ngọt nhiều, ngọt trung bình, ngọt thấp, tuỳ chọn cho đối tượng tiêu dùng. Quay sang kệ hàng khác, nhiều sản phẩm thực phẩm trên bao bì ghi bao nhiêu calo. Rồi bước đến kệ hàng gạo, thấy có những loại gạo dành riêng cho những người tiêu dùng có những bệnh nền khác nhau.

Đặc biệt, những bao bì sản phẩm đều có những logo của các hiệp hội an toàn thực phẩm, chứng nhận sinh thái, những thông tin về dinh dưỡng trong từng sản phẩm, những lưu ý về những người tiêu dùng nào không nên sử dụng.

Trở lại bát cơm

Bát cơm vẫn trắng. Miếng thịt vẫn thơm. Con cá vẫn ngọt. Nhưng phía sau đó là cả một lựa chọn. Bán “thực” giúp doanh nghiệp sống. Gìn giữ “lương” giúp doanh nghiệp sống lâu.

Kỷ nguyên thực phẩm hạnh phúc không bắt đầu từ điều gì cao siêu. Nó bắt đầu từ cách doanh nghiệp nhìn lại bữa cơm, và tự hỏi bữa ăn mình làm ra đang nuôi no cái bụng, hay đang nuôi lớn một tương lai tử tế hơn cho xã hội?

Và, những triết lý về một bát cơm dinh dưỡng cũng cần chuyển đến các doanh nghiệp khởi nghiệp nông nghiệp. Từ các cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp thực phẩm chế biến, để một thế hệ doanh nông mới chuẩn bị hành trình đi xa vững vàng trong kỷ nguyên hạnh phúc.

nguồn: Lê Minh Hoan - Trung Tâm BSA